Jaka dysza do pistoletu lakierniczego – dobór do rodzaju lakieru

Do bazy i bezbarwnego – 1,3 mm. Do podkładu akrylowego – 1,5-1,8 mm. Do podkładu epoksydowego – 1,6-2,0 mm. Do retuszu i rozcieńczonych lakierów wodnych – 0,8-1,0 mm. Do mas natryskowych – 2,0-2,5 mm. Wiążąca jest jednak karta techniczna materiału, a nie średnica z pudełka.

Tabela doboru dyszy do materiału

Pierwszą kolumną jest materiał, a nie rozmiar dyszy. Tak zadajesz to pytanie, stojąc przed puszką, i tak musi być zbudowana odpowiedź.

Zdanie, które unieważnia tę tabelę w razie konfliktu: podane zakresy są punktem wyjścia dla klasy materiałów. Wiążąca jest karta techniczna konkretnego produktu – producent lakieru podaje w niej zalecaną średnicę dyszy, ciśnienie i proporcję rozcieńczenia. Jeśli karta mówi co innego niż tabela, obowiązuje karta.

Jaka dysza do lakieru bazowego i bezbarwnego

To jest najczęstsza para materiałów w garażu domowym i najczęstsze pytanie w tej kategorii.

Baza to materiał rzadki, którego zadaniem jest pokrycie koloru, a nie zbudowanie grubości. Pracuje przy średnicy 1,2-1,4 mm, przy czym standardem rynkowym jest 1,3 mm, potocznie nazywana „trzynastką”.

Bezbarwny jest gęstszy i buduje warstwę, więc pracuje przy 1,3-1,4 mm. Wybór między tymi dwiema wartościami przekłada się wprost na grubość powłoki nakładanej w jednym przejściu: 1,4 mm daje jej więcej.

Czy do bazy i bezbarwnego wystarczy jedna dysza

Tak, 1,3 mm obsłuży oba materiały – i to jest odpowiedź, której szuka większość pytających. Z jedną dyszą polakierujesz element od podkładu, przez bazę, po bezbarwny, jeśli podkład rozcieńczysz zgodnie z kartą.

Różnica ujawnia się na dużych, płaskich powierzchniach. Dysza 1,4 mm daje przy bezbarwnym pełniejszy rozlew, bo podaje więcej materiału na jedno przejście, co zmniejsza ryzyko widocznych przejść między pasmami. Jeśli masz kupić jedną dyszę do pistoletu uniwersalnego, bierzesz 1,4 mm. Jeśli dwie – 1,3 mm do bazy i 1,4 mm do bezbarwnego.

Jaka dysza do podkładu – akrylowego i epoksydowego

Podkłady są najgęstszymi materiałami, jakie przechodzą przez pistolet pneumatyczny, i wymagają największych średnic.

Podkład akrylowy wypełniający

Rynek nazywa go „wypełniaczem” albo „gruntem”. Jego zadaniem jest wypełnienie rys po szlifowaniu, więc nakłada się go grubo i gęsto. Średnica: 1,5-1,8 mm, lepkość orientacyjnie 25-40 sekund kubkiem 4 mm.

Podkład epoksydowy

Jest gęstszy od akrylowego i pełni inną funkcję: buduje przyczepność i ochronę antykorozyjną na gołym metalu, a nie wypełnia. Średnica: 1,6-2,0 mm. Lepkość bierzesz z karty, bo przy epoksydach różnice między systemami są duże, a materiał ma ograniczony czas przydatności po zmieszaniu z utwardzaczem.

Dlaczego przy podkładzie kompresor przestaje wyrabiać

To jest moment, w którym większość użytkowników podejrzewa awarię pistoletu. Większa dysza to większy przepływ powietrza przy tym samym ciśnieniu. Pistolet, który przy dyszy 1,3 mm pracował bez zarzutu, przy 1,8 mm zaczyna wysysać zbiornik szybciej, niż sprężarka go napełnia.

Objaw jest charakterystyczny: natrysk pulsuje, pasmo jest nierówne, a w połowie elementu rozpylenie wyraźnie się psuje. Rozwiązania są dwa i oba są poprawne – zejść ze średnicą albo dobrać większy kompresor. Progi wydajności i pojemności zbiornika dla każdej konfiguracji rozpisujemy w poradniku o tym, jaki kompresor do lakierowania jest potrzebny.

Dysza 0,8 mm i dysza 2,0 mm – dwa końce skali

Skala dysz pneumatycznych zaczyna się orientacyjnie przy 0,8 mm, a kończy przy 2,5 mm. Oba końce mają konkretne zastosowania i oba bywają kupowane przez pomyłkę.

Dysza 0,8-1,0 mm służy do retuszu, cieniowania, rozcieńczonych lakierów wodnych i pracy zbliżonej do aerografii użytkowej. Podaje tak mało materiału, że pokrycie całego elementu zajęłoby wielokrotnie więcej przejść niż dyszą 1,3 mm, a przy bezbarwnym w ogóle nie zbuduje wymaganej warstwy. To jest narzędzie do poprawek, nie do pracy na powierzchni.

Dysza 2,0-2,5 mm służy do mas natryskowych, baranka na nadkola, podkładów gruntujących i farb strukturalnych. Te materiały są na tyle gęste, że przez dyszę 1,4 mm w ogóle nie przejdą. Sprzedawane są zwykle razem z osobnym pistoletem, bo nie każdy korpus obsługuje zestawy natryskowe tej wielkości.

Dysza 517 – dlaczego to zupełnie inny system oznaczeń

Jeśli szukałeś dyszy i trafiłeś na oznaczenie trzycyfrowe, to znak, że przeszedłeś do innej kategorii sprzętu.

Jak czytać trzycyfrowy kod dyszy airless

Kod 517 nie opisuje średnicy w milimetrach. Opisuje dwie rzeczy naraz, w jednostkach amerykańskich.

       5 1 7
               |  \_/
               |   |
               |   +-- dwie ostatnie cyfry: srednica otworu
               |       w tysiecznych czesciach cala
               |       17 -> 0,017 cala
               |       0,017 x 25,4 mm = ok. 0,43 mm
               |
               +------ pierwsza cyfra x 2 = kat natrysku
                       5 x 2 = 50 stopni
        
        WNIOSEK:
          517 = kat natrysku 50 stopni, otwor ok. 0,43 mm
          515 = kat natrysku 50 stopni, otwor ok. 0,38 mm
          411 = kat natrysku 40 stopni, otwor ok. 0,28 mm

Kąt natrysku decyduje o szerokości pasma: im większy kąt, tym szersze pasmo z tej samej odległości. Otwór decyduje o wydajności, czyli o ilości materiału podawanego w jednostce czasu.

Kiedy airless, a kiedy pistolet pneumatyczny

Kod 517 nie pochodzi z pistoletów pneumatycznych. To oznaczenie dyszy do agregatu bezpowietrznego (airless), używanego przede wszystkim do farb ściennych – inna technologia, inne urządzenie, inny sposób doboru. Jeśli malujesz ściany emulsją, sprzęt do tego opisujemy osobno, w zestawieniu pistoletów do malowania ścian.

Różnica konstrukcyjna jest zasadnicza i wyjaśnia, dlaczego oba systemy oznaczeń są niekompatybilne. W pistolecie pneumatycznym materiał rozbija strumień sprężonego powietrza, więc liczy się średnica otworu materiałowego w milimetrach i kształt kapy powietrznej. W agregacie bezpowietrznym materiał jest przetłaczany pod bardzo wysokim ciśnieniem przez mały otwór i rozbija się sam, bez udziału powietrza – dlatego dysza musi określać zarówno otwór, jak i kąt rozwarcia strumienia.

Jak sprawdzić, czy dysza pasuje – test lepkości

Jest jeden obiektywny sposób sprawdzenia doboru, zanim zniszczysz element, i mieści się w minucie.

1. Przygotuj materiał według proporcji z karty technicznej: lakier, utwardzacz, rozcieńczalnik. Wymieszaj dokładnie i odstaw na czas odparowania podany w karcie.
2. Weź kubek wypływowy – Forda nr 4, czyli z otworem 4 mm, albo kubek DIN/ISO 6 mm. To jedyne narzędzie pomiarowe w całym procesie.
3. Zanurz kubek w materiale, wyjmij i w tym samym momencie uruchom stoper.
4. Zatrzymaj stoper w chwili, gdy strumień wypływu się przerwie – nie wtedy, gdy kubek będzie pusty. Ten moment jest w pomiarze kluczowy.
5. Odczytaj wynik w sekundach i porównaj z zakresem z karty technicznej materiału.

Rozstrzygnięcie:

• wynik w zakresie z karty – dysza z tabeli jest właściwa,
• wynik powyżej zakresu, czyli materiał gęstszy – rozcieńcz zgodnie z kartą albo załóż dyszę o 0,2 mm większą,
• wynik poniżej zakresu, czyli materiał rzadszy – dysza o 0,2 mm mniejsza, inaczej pojawią się zacieki.

Rozcieńczanie nie zastępuje doboru dyszy. Rozcieńczenie materiału poza proporcję z karty technicznej zmienia krycie i grubość powłoki, więc rozwiedziony podkład nie stanie się bazą tylko dlatego, że przejdzie przez cieńszą dyszę. Proporcja jest na puszce i to ona jest wiążąca, nie wyczucie.

Objawy złego doboru dyszy i jak je poprawić

Tabela do przeczytania po nieudanym natrysku, zanim zaczniesz szlifować.

Dwa ostatnie wiersze nie są w ogóle problemem dyszy, tylko problemem źródła powietrza – rozstrzygamy je w poradniku o doborze kompresora i osprzętu do lakierowania. Skórka pomarańczowa z kolei prowadzi wprost do ciśnienia roboczego, a to różni się między technologiami: zakresy dla obu opisujemy w tekście o tym, co wybrać, HVLP czy LVLP.

Dysza, igła i kapa – dlaczego wymienia się je razem

Najczęstszy błąd zakupowy w tej kategorii polega na kupieniu samej dyszy.

Dysza materiałowa, igła i kapa powietrzna tworzą zestaw natryskowy i są dobierane wspólnie. Igła musi pasować do gniazda w dyszy, bo to ona zamyka przepływ materiału przy puszczonym spuście. Kapa musi mieć układ otworów dobrany do ilości materiału, jaką dysza podaje.

Sama dysza założona do starej igły daje objaw jednoznaczny: materiał kapie z pistoletu przy zamkniętym spuście, bo igła nie domyka gniazda.

Jak zdemontować i założyć zestaw natryskowy

1. Opróżnij kubek i przepłucz pistolet rozpuszczalnikiem przed rozkręcaniem.
2. Odkręć nakrętkę kapy powietrznej i zdejmij kapę.
3. Wykręć igłę od tyłu korpusu, po zdjęciu sprężyny i nakrętki regulacyjnej – igłę wyjmuje się przed dyszą, inaczej uszkodzisz jej stożek o gniazdo.
4. Wykręć dyszę kluczem płaskim o wymiarze podanym przez producenta, bez użycia szczypiec.
5. Zamontuj nową dyszę, potem nową igłę, na końcu kapę. Kolejność jest odwrotna do demontażu i nie jest dowolna.
6. Sprawdź szczelność na sucho: przy zamkniętym spuście z dyszy nie może kapać.

Czyszczenie dyszy – czego nie robić

Dyszę czyści się rozpuszczalnikiem i szczotką z włosiem. Nigdy drutem, nigdy wiertłem, nigdy igłą metalową.

Powód jest nieodwracalny: otwór dyszy jest wykonany z dokładnością, której nie da się odtworzyć. Rozwiercony albo porysowany otwór to dysza do wyrzucenia – pasmo natrysku będzie odtąd nierówne i żadne ustawienie ciśnienia tego nie naprawi. Ta sama zasada dotyczy otworów w kapie powietrznej: mokną w rozpuszczalniku i przedmuchuje się je powietrzem.

Pistolety sprzedawane z kompletem kilku zestawów natryskowych rozwiązują ten problem na starcie – które modele je mają, sprawdzisz w rankingu pistoletów lakierniczych.

Jaka dysza do pistoletu lakierniczego – podsumowanie

Trzy zdania, które wystarczą, gdy stoisz przed puszką.

Po pierwsze: do bazy i bezbarwnego bierzesz 1,3-1,4 mm, do podkładu akrylowego 1,5-1,8 mm, do epoksydowego 1,6-2,0 mm, do retuszu 0,8-1,0 mm. Po drugie: jeśli karta techniczna materiału mówi co innego, obowiązuje karta, a nie tabela. Po trzecie: dyszy nie wymieniasz samej – zestaw natryskowy to dysza, igła i kapa razem.

Pistolety sprzedawane z kilkoma dyszami w komplecie zestawiamy w rankingu pistoletów lakierniczych.

FAQ – najczęstsze pytania o dysze do pistoletu