Kosa spalinowa 2 suw czy 4 suw – paliwo, masa i serwis silnika

Dwusuw jest lżejszy o 1-1,5 kg, tańszy o 300-700 zł i wymaga mieszanki 1:50. Czterosuw pali o 20-30% mniej, pracuje ciszej i nie dymi, ale ma zawory i olej do wymiany. Przy 30 godzinach pracy rocznie dopłata zwraca się po 6-14 latach – dlatego na działkę wygrywa dwusuw, a do pracy zarobkowej czterosuw.

Jedno rozgraniczenie na starcie, bo wyszukiwarka podrzuca do tego tematu maszyny na kołach: kosiarka do trawnika niemal zawsze ma silnik czterosuwowy, więc tam ten wybór po prostu nie istnieje. W narzędziu trzymanym w rękach masa silnika i sposób smarowania są odczuwalne w każdej minucie pracy – i dlatego ten wybór w ogóle jest wyborem.

2 suw czy 4 suw – reguła godzinowa

Cały ten SERP odpowiada listą zalet. Poniżej jest odpowiedź liczbą lat.

Krok 1. Policz swoje godziny. Ile razy w sezonie wykaszasz i ile trwa jedno wykaszanie. To jedyna dana, której potrzebujesz.

Krok 2. Zastosuj regułę.

do 50 h rocznie    -> DWUSUW.
                              doplata nie zwroci sie w czasie zycia
                              narzedzia, a przy okazji zyskujesz
                              1-1,5 kg mniej i prostsza obsluge
                              bez zaworow i bez wymiany oleju
        
        powyzej 100 h      -> CZTEROSUW.
          rocznie             oszczednosc paliwa zwraca doplate
                              w 1-4 lata, a nizszy halas i brak dymu
                              maja przy takim czasie pracy
                              realne znaczenie
        
        50-100 h rocznie   -> ROZSTRZYGA MASA I POZYCJA PRACY.
                              skarpy, praca pod katem i nad glowa
                              -> dwusuw albo silnik hybrydowy
                              praca na plaskim przez kilka godzin
                              -> czterosuw

Co jest lepsze: 4 suw czy 2 suw

Do 50 godzin pracy rocznie lepszy jest dwusuw, powyżej 100 godzin – czterosuw. Poniżej pięćdziesięciu godzin dopłata 300-700 zł nie zwróci się w czasie życia narzędzia, a dostajesz w zamian maszynę lżejszą i prostszą w obsłudze. Powyżej stu godzin oszczędność paliwa spłaca różnicę w cenie w jeden do czterech sezonów.

Gdy typ silnika jest już wybrany, zostaje klasa mocy i konkretny model – parametry i opinie zebraliśmy w rankingu kos spalinowych.

Czym się różni silnik dwusuwowy od czterosuwowego

Różnica jest w liczbie suwów tłoka potrzebnych do zamknięcia pełnego cyklu pracy – i wszystko pozostałe z niej wynika.

Silnik dwusuwowy zamyka cykl w dwóch suwach, czyli jednym obrocie wału. Nie ma zaworów, nie ma układu smarowania i nie ma miski olejowej: wlot i wylot otwiera sam tłok, a smarowanie zapewnia olej zmieszany z paliwem. Konstrukcja jest przez to lekka, prosta i ma mało części, które mogą się zepsuć.

Silnik czterosuwowy potrzebuje czterech suwów, czyli dwóch obrotów wału, i ma do tego zawory dolotowy i wylotowy oraz osobną miskę olejową. Do zbiornika wlewa się czystą benzynę, a olej pracuje obiegiem zamkniętym.

Mieszanka kontra olej w misce

To jest różnica, którą czuć przy każdym tankowaniu.

Dwusuw: przygotowujesz mieszankę w proporcji 1:50 (20 ml oleju na litr benzyny) albo 1:40 (25 ml na litr). Proporcja z instrukcji konkretnego silnika jest wiążąca – za mało oleju grozi zatarciem, za dużo daje nagar i zaolejoną świecę. Osobnego oleju nie wymieniasz, bo go nie ma.

Czterosuw: tankujesz czystą benzynę, a olej w misce wymieniasz okresowo. Miska w tej klasie sprzętu mieści typowo 0,08-0,12 l, a stosowana klasa oleju to zwykle SAE 10W-30 albo inna wskazana przez producenta. Interwał wymiany podawany dla tej klasy to orientacyjnie 25-50 godzin pracy albo raz na sezon – wiążącą wartość ma instrukcja Twojego silnika, bo różnice między konstrukcjami bywają dwukrotne.

Dobór samego oleju opisujemy w osobnym tekście o oleju do silników spalinowych – i jest to jedno z niewielu miejsc, gdzie klasa lepkości naprawdę ma znaczenie.

Zawory – czynność, której dwusuw nie ma

Tu jest druga strona hasła „czterosuw jest bezobsługowy”. Nie jest – ma zawory, a zawory mają luz, który z czasem się zmienia.

Kontrola luzu zaworowego w tej klasie sprzętu przypada orientacyjnie co 100-140 godzin pracy, a wykonuje się ją szczelinomierzem, przy zimnym silniku, zgodnie z wartościami z karty silnika. Dwusuw tej czynności nie ma w ogóle, bo nie ma czego regulować.

Dla użytkownika domowego, który wykasza kilkanaście godzin w sezonie, luz zaworowy to problem raz na kilka lat. Dla wykonawcy pracującego dwieście godzin rocznie to pozycja w harmonogramie serwisowym – i jeden z powodów, dla których segment czterosuwowy jest tak wąski.

Uwaga na silniki hybrydowe: 4-MIX to nie czterosuw

To jest najdroższe nieporozumienie zakupowe w tym segmencie i jedyne miejsce w serwisie, w którym je wyjaśniamy.

Silnik hybrydowy – najbardziej znany pod oznaczeniem 4-MIX, ale produkowany także pod innymi nazwami – pracuje w cyklu czterosuwowym i ma zawory, a mimo to jest smarowany mieszanką paliwową 1:50. Nie ma miski olejowej. Nie ma bagnetu. Nie ma oleju do wymiany.

Po co więc taka konstrukcja istnieje? Bo łączy dwie rzeczy, których klasyczny czterosuw nie łączy: cykl czterosuwowy daje niższe zużycie paliwa i mniej dymu, a smarowanie mieszanką pozwala pracować w dowolnej pozycji – pod kątem, nad głową, na skarpie – bo nie ma miski, z której olej mógłby odpłynąć.

Ceną jest obsługa: hybryda ma zawory jak czterosuw i mieszankę jak dwusuw, czyli sumę obowiązków obu konstrukcji.

Ile kosztuje godzina pracy każdego z silników

Rozbicie na składniki, bo bez niego „czterosuw pali mniej” nie jest informacją.

Rozbicie: benzyna, olej do mieszanki, olej w misce

Punkt wyjścia: benzyna Pb95 po 8,00 zł za litr. Olej do dwusuwów kosztuje orientacyjnie 35-70 zł za litr, a przy proporcji 1:50 jeden litr wystarcza na 50 litrów paliwa – to 0,70-1,40 zł dopłaty do każdego litra benzyny, w środku przedziału około 1,10 zł.

Olej w misce przeliczyliśmy tak: około 0,1 litra wymieniane co 25 godzin, przy cenie oleju rzędu 40 zł za litr, daje 4 zł na 25 godzin, czyli 16 groszy na godzinę. To pozycja, która niczego nie zmienia, ale bez niej porównanie byłoby nieuczciwe.

Różnica wynosi 1,70 zł na godzinie pracy i to jest cała oszczędność, o którą toczy się ten spór.

Kiedy dopłata do czterosuwu się zwraca – wyliczenie

Teraz wystarczy podzielić.

Dopłata do wersji czterosuwowej w tej samej klasie mocy wynosi orientacyjnie 300-700 zł – konkretną różnicę sprawdź między dwoma konkretnymi modelami, bo bywa, że producent przy okazji zmienia także uchwyt i szelki.

Warto zauważyć jedną rzecz: im droższe paliwo, tym szybszy zwrot dopłaty. Przy tańszej benzynie różnica na godzinie byłaby mniejsza, a okres zwrotu dłuższy. Próg decyzyjny to jednak przesuwa nieznacznie – granica między „nie zwróci się” a „zwróci się szybko” nadal leży między pięćdziesięcioma a stoma godzinami rocznie.

Masa i praca w niewygodnej pozycji

Drugi argument, tym razem niezależny od arytmetyki.

Czterosuw przy tej samej pojemności skokowej jest cięższy o 1,0-1,5 kg. Maszyna o pojemności rzędu 35 cm³ w wersji czterosuwowej waży orientacyjnie 7,5-8,5 kg, wobec 6,5-7,0 kg w wersji dwusuwowej. Powód jest konstrukcyjny: układ rozrządu, zawory i miska olejowa to dodatkowe kilogramy w tym samym miejscu.

Przy dziesięciu minutach pracy tego nie czuć. Przy dwóch godzinach na szelkach kilogram to jest właśnie ta różnica, po której odkłada się maszynę wcześniej, niż się planowało.

Pozycja pracy. Klasyczny czterosuw z miską olejową ma ograniczenia kąta przechyłu – olej musi zostać tam, gdzie go pompa pobiera. Część konstrukcji tej klasy ma smarowanie rozbryzgowe pozwalające pracować w dowolnej pozycji, część nie. Dopuszczalny kąt pracy sprawdź w karcie swojego silnika, a nie w opisie sklepu – to jest parametr, którego nie wolno generalizować.

Dotyczy to konkretnych sytuacji: wykaszania skarpy, cięcia pod kątem, pracy nad głową przy podcinaniu odrostów. Dwusuw i hybryda nie mają tu żadnego ograniczenia.

Osobna rzecz obciążająca silnik niezależnie od jego typu to osprzęt: zbyt gruba żyłka albo tarcza niedobrana do klasy maszyny podnoszą opór i zużycie paliwa – opisujemy to w tekście żyłka czy tarcza do kosy.

Hałas, dym i spaliny

Trzy różnice, które czuć od pierwszej minuty, choć żadna nie przewraca rachunku.

Hałas. Czterosuw pracuje ciszej, różnica jest rzędu 3-5 dB(A). Nie zmienia to jednak niczego w kwestii ochrony słuchu: oba typy mieszczą się w przedziale orientacyjnie 104-112 dB(A) poziomu mocy akustycznej, a próg, powyżej którego ochrona jest wymagana, to 85 dB(A). Ochronniki są obowiązkowe niezależnie od wyboru, a dokładną wartość dla modelu podaje tabliczka – obowiązek jej podania wynika z dyrektywy 2000/14/WE.

Dym. Dwusuw wyrzuca razem ze spalinami część oleju zawartego w mieszance – stąd charakterystyczny siwy dym i zapach, który zostaje na ubraniu. Czterosuw spala czystą benzynę i tego efektu nie ma. Przy pracy w zamkniętym podwórku albo blisko okien to bywa argument sam w sobie.

Emisje. Silniki tej klasy podlegają rozporządzeniu (UE) 2016/1628, znanemu jako Stage V – dotyczy ono obu konstrukcji, choć droga do spełnienia wymagań jest w każdej z nich inna.

Do tego dochodzą drgania, które w maszynie trzymanej w rękach mają wymiar czasu pracy, a nie tylko komfortu – jak je ograniczać, opisujemy w poradniku o drganiach sprzętu spalinowego.

Obsługa i zimowanie

Lista czynności, które dokłada każdy z tych silników – bo to jest ta część rachunku, której nie widać w cenie.

Dlaczego mieszanki nie przechowuje się dłużej niż miesiąc

Gotowa mieszanka ma przydatność orientacyjnie do 30 dni. Benzyna Pb95 zawiera do 10% etanolu, a etanol wiąże wilgoć z powietrza – po przekroczeniu granicy nasycenia mieszanina rozdziela się, a na dnie zbiera warstwa, która nie spala się i koroduje układ paliwowy.

Skutek widać zawsze wiosną: silnik nie odpala po zimie. Nie dlatego, że się zepsuł, tylko dlatego, że w gaźniku stoi coś, co nie jest już paliwem, a membrany wyschły.

Zimowanie dwusuwu: opróżnij zbiornik i wypracuj resztę paliwa, uruchamiając silnik i pozwalając mu zgasnąć samoczynnie. Wtedy w układzie nie zostaje nic, co mogłoby się zestarzeć.

Zimowanie czterosuwu: to samo plus wymiana oleju przed przerwą, bo stary olej zawiera produkty spalania, które przez kilka miesięcy postoju pracują na elementach silnika. To dodatkowa czynność, której dwusuw nie ma – i kolejny drobny koszt po stronie droższego wariantu.

Dostępność modeli i części

Na koniec argument, którego nie znajdziesz w żadnej tabeli parametrów, a który potrafi rozstrzygnąć zakup.

Segment czterosuwowych kos jest wąski. Widać to w samych wynikach wyszukiwania na tę frazę: reprezentują go trzy wyspecjalizowane sklepy i serwis jednej marki, podczas gdy maszyny dwusuwowe sprzedaje praktycznie każdy market budowlany. Typowe pojemności w tym segmencie to około 25 cm³ przy mocy rzędu 0,7-0,8 kW i około 35 cm³ przy 1,0-1,2 kW.

Konsekwencje są dwie i obie odczujesz dopiero po latach:

• mniejszy wybór modeli w danym progu cenowym, czyli mniejsza szansa trafienia w dokładnie tę konfigurację uchwytu i szelek, której chcesz,
• węższa dostępność części – świeca, filtr i zestaw naprawczy gaźnika do popularnego dwusuwu leżą na półce, do niszowego czterosuwu bywają na zamówienie.

Przy okazji warto znać przelicznik, bo oferty czterosuwów często podają obie jednostki: 1 kW to 1,36 KM, więc silnik opisany jako 0,8 kW ma 1,09 KM. To ta sama liczba zapisana dwa razy, a nie dwa różne parametry.

Modele w obu wariantach silnika i ich karty zebraliśmy w rankingu kos spalinowych, a dobór samej klasy mocy do zadania – w tekście ile kW do jakiego zadania.

Najczęstsze pytania